YALOM, IRVIN – Locomotiva★Cooperativa

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΠΙΝΟΖΑ

locomotiva — Sun, 17 Nov 2019 07:33:22 +0000

ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΣΠΙΝΟΖΑ; Αυτή η θαρραλέα μορφή του 17ου αιώνα, αυτός ο μεγαλοφυής φιλόσοφος που με το έργο του επηρέασε την παγκόσμια σκέψη, και ο όποιος σε ηλικία εικοσιτριών ετών μετατράπηκε σε αποσυνάγωγο για ολόκληρη την εβραϊκή κοινότητα του Άμστερνταμ, καθώς καί για την ίδια του την οικογένεια; Ποια ήταν η εσωτερική του ζωή; Και σε τι οφειλόταν, ακριβώς δύο αιώνες αργότερα, η έλξη που άσκησε στον “φιλόσοφο” των Ναζί ο Σπινόζα; Γιατί λεηλάτησαν τη βιβλιοθήκη του, άλλα δεν έκαψαν τα βιβλία του; Ποιο ήταν το “πρόβλημα Σπινόζα” στο όποιο αναφέρονταν; Αυτά τα ερωτήματα απασχολούν εδώ καί πάρα πολλά χρόνια τον ψυχίατρο και μυθιστοριογράφο Ίρβιν Γιάλομ. Στό συναρπαστικό καινούργιο του μυθιστόρημα, “Το πρόβλημα Σπινόζα”, δεν εξανθρωπίζει μόνο τον φιλόσοφο αλλά αποκαλύπτει την αφετηρία και το νόημα αυτής της ισχυρής μα αινιγματικής εμμονής.
Εστιάζει το βλέμμα του στον Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ, τον Ναζί ιδεολόγο πού ευθυνόταν κυρίως για το “διανοητικό” πρόγραμμα του κόμματός του. Ο Ρόζενμπεργκ κατατρύχεται από την πνευματική κληρονομιά του ήρωά του, του Γκαίτε, από τη στιγμή που ανακαλύπτει ότι ο ποιητής έτρεφε θαυμασμό για τον Σπινόζα: Έναν αποσυνάγωγο Εβραίο, που η κοινότητά του τον κατηγόρησε ως αιρετικό καί για τον όποιο ο Ρόζενμπεργκ νιώθει σεβασμό και απώθηση μαζί.
Με τους παράλληλους βίους του Σπινόζα καί του Ρόζενμπεργκ, ο Γιάλομ ρίχνει ένα διεισδυτικό βλέμμα στους κινδύνους πού ελλοχεύουν στην αναζήτηση της σοφίας καί στίς συμφορές πού ακολουθούν όποιον είναι αρκετά θαρραλέος -ή αρκετά ανόητος- ώστε να αποπειραθεί να ζήσει σαν φιλόσοφος. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο Γιάλομ χρησιμοποιεί την αφήγηση ως δόλωμα, για να διδάξει. Οι διάλογοί του μοιάζουν, τις περισσότερες φορές, με άτυπες συνεδρίες. Με τον τρόπο αυτό, το μυθιστόρημά του χρησιμοποιεί τα τεχνάσματα και τους τρόπους της λογοτεχνίας, αλλά με εξωλογοτεχνικό στόχο. Ο συγγραφέας θέλει να αποτυπώσει ψυχικές συμπεριφορές, να ανιχνεύσει αίτια και αιτιατά, να αναλύσει. Η ψυχανάλυση είναι το πρίσμα του, η αμετακίνητη οπτική του. Η αφήγηση απλώς ο τρόπος του να πλησιάσει το ευρύτερο κοινό. (ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ, ΤΑ ΝΕΑ, Βιβλιοδρόμιο, 18/2/2012)

Οξυδερκής κι ακούραστος στις υπαρξιακές του αναζητήσεις, ο συγγραφέας μάς φέρνει ξανά αντιμέτωπους με θεμελιώδη υπαρξιακά ζητήματα. Κι ενώ, όπως σε όλο το έργο του, ο θάνατος και η σημασία του για τη ζωή κρύβεται πίσω απ’ την κουρτίνα, στο τελευταίο του μυθιστόρημα, με όχημα το έργο του Σπινόζα, ο ψυχοθεραπευτής εστιάζει το ενδιαφέρον του στο κυνήγι της ευτυχίας, το νόημα της ζωής, την ηθική, την εξουσία και τη διαπλοκή λογικής και συναισθήματος. (ΕΡΡΙΚΑ ΒΑΡΑΓΚΟΥΛΗ, Psychologies magazine, τεύχος Μαρτίου 2012)

ΤΟ ΔΩΡΟ ΤΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

locomotiva — Sun, 17 Nov 2019 07:33:03 +0000

«Ανησυχώ για το πώς θα εκπαιδεύεται η νέα γενιά αποτελεσματικών ψυχοθεραπευτών. Ανησυχώ για την ψυχοθεραπεία για το πώς μπορεί να παραμορφωθεί από οικονομικές πιέσεις και να φτωχύνει από ριζικά συντομευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα. Παρόλ’ αυτά, έχω εμπιστοσύνη ότι στο μέλλον μια συνομοταξία ψυχοθεραπευτών που θα προέρχονται από διάφορους επιστημονικούς κλάδους θα συνεχίσει ν’ ακολουθεί εντατική μεταπτυχιακή εκπαίδευση και, ακόμα και κάτω από την πίεση της πραγματικότητας, θα βρίσκει ασθενείς που θα επιθυμούν ευρεία ανάπτυξη και αλλαγή, πρόθυμους ν’ αναλάβουν μια δέσμευση αορίστου χρόνου για την ψυχοθεραπεία. Γι’ αυτούς τους θεραπευτές γράφω “Το δώρο της ψυχοθεραπείας”.
Οι συμβουλές που υπάρχουν σ’ αυτό το βιβλίο προέρχονται από σημειώσεις σαράντα πέντε χρόνων κλινικής πρακτικής. Είναι μια ιδιοσυγκρασιακή μείξη ιδεών και τεχνικών που εγώ βρήκα χρήσιμες στη δουλειά μου. Πρόκειται για τόσο προσωπικές, τόσο υποκειμενικές και μερικές φορές τόσο πρωτότυπες ιδέες, που το πιθανότερο είναι ο αναγνώστης να μην τις ξανασυναντήσει πουθενά αλλού. Ελπίζω πάντως πως κάθε αναγνώστης θα βρει το δικό του δημιουργικό τρόπο για να προσαρμόσει και να εφαρμόσει στις δικές του συγκεκριμένες συνθήκες δουλειάς τα όσα έμαθα εγώ». (Irvin D. Yalom, από την εισαγωγή του)

«Όσο διάβαζα, προοδευτικά η αρχική μου αμφιθυμία μειωνόταν, γιατί συνειδητοποιούσα ότι αυτό που περιγράφει ο Γιάλομ μιλώντας για τις πολύ προσωπικές του εμπειρίες δεν είναι τελικά και τόσο ιδιοσυγκρασιακό. Υποστηρίζει την προσφορά, το σεβασμό για τον ασθενή και για τη νόσο του, και την απλή κοινή λογική. […] Η αρχική μου αμυντική αντίδραση υποχωρούσε, καθώς συνειδητοποιούσα ότι ο Γιάλομ στέλνει εμμέσως ένα πολύ σημαντικό μήνυμα, ίσως μια έκκληση, να συνέλθουμε και ν’ αναλάβουμε δράση, τώρα που η ψυχιατρική υποκύπτει στην οργανική υπεραπλούστευση. Η ψυχιατρική τρελάθηκε, αλλά η κατεύθυνση του Γιάλομ τονίζει την επιστροφή από τη μηχανιστική στην ουμανιστική προσέγγιση. […]
Πιστεύω ότι είναι ένας εξαιρετικά ταλαντούχος ψυχαναλυτής και δάσκαλος. Το κεφάλαιο 75, όπου πραγματεύεται τη θεωρία του Φρόυντ σε πέντε μικρού μεγέθους σελίδες, είναι μια περιγραφή της ψυχανάλυσης. Είναι η καλύτερη συνοπτική παρουσίαση που έχω διαβάσει ποτέ, και μόνο ένας πολύ άξιος θεωρητικός και κλινικός θα μπορούσε να την έχει γράψει. […]
Όπως είναι προφανές, η αρχική μου αμφιθυμία εκμηδενίστηκε, και θα σύστηνα το βιβλίο αυτό σε κάθε κλινικό, γιατί ακόμα και αναγνώστες που θα έχουν κάποιες αντιρρήσεις θα υποχρεωθούν να εξετάσουν εκ νέου την προσέγγισή τους και να ελέγξουν με ειλικρίνεια το modus operandi τους. Ελπίζω η κριτική αυτή να υπερβεί την απροθυμία που θα μπορούσε ν’ αποτρέψει έναν δυνητικό αναγνώστη, όπως συνέβη σ’ εμένα αρχικά.» (Peter L. Giovacchini, American Journal of Psychiatry, Ιούνιος 2003)