WALTER BENJAMIN – Locomotiva★Cooperativa

ΚΕΙΜΕΝΑ 1934-1940

locomotiva — Mon, 30 Mar 2020 07:26:05 +0000

Ο ΒΑΛΤΕΡ ΜΠΕΝΓΙΑΜΙΝ (1892-1940) συνιστά μια από τις πλέον χαρακτηριστικές και ταυτόχρονα ιδιαίτερες φυσιογνωμίες των χρόνων του Μεσοπολέμου. Το έργο του, με εύρος που εκτείνεται από τη θεωρία της λογοτεχνίας ως τη φιλοσοφία και την κριτική του πολιτισμού, αντανακλά τις μεγάλες θεωρητικές και πολιτικές διενέξεις της εποχής. Στην περίοδο 1934-1940, από την οποία προέρχονται τα δοκίμια που συγκεντρώνει ο παρών τόμος, δεσπόζει η σύγκρουση με τον εθνικοσοσιαλισμό και τα πνευματικά του παράγωγα. Εξόριστος στο Παρίσι, ο Μπένγιαμιν θα προβεί σε μια ιδιότυπη σύνθεση των παραδόσεων του εβραϊκού μυστικισμού, του γερμανικού ρομαντισμού, του μαρξισμού, του νεοκαντιανισμού και της κριτικής θεωρίας. Ωστόσο η ενότητα του έργου του δεν ανάγεται σε κάποιον από αυτούς τους πόλους, όσο και αν κανείς “αναζητά την πεταλούδα στο δίχτυ πάνω στο οποίο ρίχνει τη σκιά της, καθώς φτερουγίζει πέρα δώθε”.
Στον τόμο συγκεντρώνονται πολλά από τα σημαντικότερα κείμενα της τελευταίας περιόδου της ζωής του: δοκίμια για τον Κάφκα, τον Μπωντλαίρ και τους Γάλλους συγγραφείς, τον Νικολάι Λεσκόφ, την ποίηση και το επικό θέατρο του Μπρέχτ, τον Έντουαρντ Φουξ, για τη ζωγραφική και τη φωτογραφία, για την κοινωνιογλωσσολογία, το δοκίμιο-ορόσημο “Το έργο τέχνης στην εποχή της τεχνικής αναπαραγωγιμότητάς του”, οι θέσεις του για την έννοια της ιστορίας κ.ά. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΠΡΕΧΤ

locomotiva — Mon, 30 Mar 2020 07:25:57 +0000

Η Χάνα Άρεντ έγραφε στον πρόλογο της έκδοσης κάποιων κειμένων του Βάλτερ Μπένγιαμιν στα αγγλικά το 1969: “Είναι αδιαμφισβήτητο πως η φιλία του Βάλτερ Μπένγιαμιν με τον Μπρεχτ -μοναδική επειδή εδώ ο μεγαλύτερος εν ζωή Γερμανός ποιητής συνάντησε τον πιο σημαντικό κριτικό της εποχής του, πράγμα για το οποίο είχαν πλήρη συνείδηση και οι δύο- υπήρξε το […] πιο σημαντικό άγγιγμα της καλής τύχης στη ζωή του Μπένγιαμιν”. Πολύ πιο σημαντικό, βέβαια, είναι ότι εβδομήντα οκτώ χρόνια από τη “φυγή” του πρώτου (κυνηγημένου σαν αγρίμι και δολοφονημένου, στην πραγματικότητα, από τον φασισμό – η πρώτη πραγματική απώλεια που ο Χίτλερ προκάλεσε στη γερμανική λογοτεχνία, σύμφωνα με τον Μπρεχτ) και εξήντα δύο από τον θάνατο του δεύτερου συνεχίζουν να είναι ο μεν Μπρεχτ ο σημαντικότερος Γερμανός ποιητής και θεατρικός συγγραφέας, ο δε Μπένγιαμιν ο σημαντικότερος Γερμανός κριτικός του 20ού αιώνα. Το αξιοσημείωτο είναι ότι το έργο τους συνεχίζει να είναι ζωντανό και σήμερα, όπου, και πάλι, όπως έγραφε ο Μπρεχτ σε ένα ποίημά του αφιερωμένο στη μνήμη του νεκρού συντρόφου του: μες στο σκοτάδι βρίσκεται, το μέλλον, κι οι δυνάμεις του καλού είναι αδύνατες. Ζωντανότατη απόδειξη του παραπάνω: τα δοκίμια του παρόντος τόμου. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΓΙΑ ΤΟ ΧΑΣΙΣ

locomotiva — Sun, 17 Nov 2019 07:29:04 +0000

Από το 1927 έως το 1934 ο Μπένγιαμιν καταγράφει και ερευνά την επήρεια του χασίς και άλλων ναρκωτικών ουσιών μέσα από ιδιότυπα πειράματα με φίλους του. Αυτή η διαδικασία τον οδηγεί στο “αποκορύφωμα της πεζογραφικής δύναμης” και μας αποκαλύπτει την αντιδιαστολή και τη σύνδεση μεταξύ αντικειμενικού και υποκειμενικού νοήματος κάθε φράσης. Ταυτόχρονα ο λόγος του διανθίζεται από ξαφνικά νευρικά γέλια, παρανοϊκές σκέψεις και μια “περίεργη” επιθυμία για πλάκες σοκολάτας.
Ο Μπένγιαμιν θα περιπλανηθεί στο λιμάνι της Μασσαλίας, θα παρατηρήσει αντιδράσεις σε σπίτια φίλων και θα καταγράψει τη μοναξιά του ναρκωτικού σε προσωπικές στιγμές, για να βρει τη θλίψη μιας πραγματικότητας τυλιγμένης σε “δίχτυ” και την ελπίδα στην αναμονή μιας “πνοής να το φυσήξει”.
Έχοντας συνείδηση ότι ακολουθεί τη μακρά παράδοση κειμένων που αναφέρονται σε ναρκωτικά, από τον Μπωντλαίρ μέχρι τον Έσσε, ο Μπένγιαμιν “αντλεί την ομοιομορφία από την καθημερινότητα με το κουτάλι” και στο κυρτό, ασημένιο κάτοπτρό του αντανακλάται ένας διαφορετικός τρόπος να βλέπουμε τα πράγματα.
Άλλοτε κωμικός, άλλοτε τραγικός, ποτέ όμως τετριμμένος, η ματιά του είναι μια πρόσκληση να κινηθούμε προσεκτικά προς ψεύτικους αντικατοπτρισμούς της μέθης αλλά και πρόκληση για την ανακάλυψη μιας νέας πραγματικότητας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Σ’ αυτό το μικρό βιβλιαράκι με τις 130 σελίδες περιλαμβάνονται κείμενα του Μπένγιαμιν που έχουν ως αντικείμενο τη μέθη που προκαλούν τα ναρκωτικά. Η ακαταπόνητη περιέργεια του Μπένγιαμιν δεν άφησε απέξω τα ναρκωτικά- σχεδίαζε μάλιστα να γράψει ένα βιβλίο για το χασίς ειδικά αλλά δεν πρόλαβε. Ο Μπένγιαμιν κρατάει ο ίδιος σημειώσεις ή δοκιμάζει τις ουσίες αφήνοντας τους φίλους του να καταγράψουν την εμπειρία του απ’ έξω. Η επίγευση όμως που αφήνει το βιβλίο δεν έχει σχέση με τα ναρκωτικά αλλά με τη φιλία και την πολυσήμαντη επίδρασή της στη ζωή μας. Οι ζωές των άλλων πέφτουν πάνω στη δική μας και αφήνουν μια τρύπα ή λουλούδια. Όλοι μας, όπως και ο νεαρός Βάλτερ, είμαστε πλαστελίνες στα χέρια των ανθρώπων που συναντήσαμε και αγαπήσαμε. Η αύρα τους έχει μπλεχτεί αμετάκλητα με τη δικιά μας για το καλό ή για το κακό. (Λένα Διβάνη, από το blog των εκδόσεων Πλέθρον, 26/1/2012)