STEFAN ZWEIG – Locomotiva★Cooperativa

ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΙΩΝΙΟΥ ΑΔΕΛΦΟΥ

bookstore — Sat, 26 Jun 2021 05:56:41 +0000

Ο φυλακισμένος τον έβλεπε ακίνητος. Η αλυσίδα του μουρμούρισε αλαφρά. – Θέλω να μάθω τι είναι εκείνο για το οποίο σε καταδίκασα. Θέλω να νιώσω πάνω στο κορμί μου το ζεμάτισμα του βούρδουλα, και η ψυχή μου το μαρτύριο της αλυσίδας. Για ένα φεγγάρι θα μπω στη θέση σου για να δω τι είναι αυτό που λέγεται τιμωρία. Έπειτα θα ξαναβγάλω πάνω στο σκαλοπάτι της δικαιοσύνης μια καινούργια απόφαση. Αλλά τότε θα έχω αποκτήσει τη γνώση, θα έχω συλλάβει το νόημα και το αληθινό της περιεχόμενο. Εσένα τον καιρό αυτό θα σε βγάλω έξω ελεύθερο. Θα σου δώσω το κλειδί για να ξαναδείς το φως της ελευθερίας, αν θα μου υποσχεθείς ότι θα ξαναγυρίσεις. Ίσως μέχρι τότε στα βαθιά αυτά σκοτάδια ρίξουν στην ψυχή μου το φως της γνώσης. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΝΟΥΒΕΛΑ

bookstore — Sun, 13 Dec 2020 10:28:19 +0000

Η ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΝΟΥΒΕΛΑ, το τελευταίο αριστούργημα του ΣΤΕΦΑΝ ΤΣΒΑΪΧ, δημοσιεύτηκε το 1943 στη Στοκχόλμη. Μεταθανάτια έκδοση, αφού ό συγγραφέας αυτοκτόνησε τον προηγούμενο χρόνο μαζί με τη δεύτερη γυναίκα του στη Βραζιλία, τον τόπο όπου πήγε το 1940 αυτοεξόριστος. Θεωρούσε την καταστροφή της Ευρώπης στη δεκαετία του ’40 ως την καταβαράθρωση όλου του τού έργου. Ή Σκακιστική νουβέλα αποτελεί μια μόλις καλυμμένη εξομολόγηση.
Στο πλοίο, με δρομολόγιο από τη Νέα Υόρκη στο Ρίο και το Μπουένος Άιρες, όπου αρκετοί Ευρωπαίοι επιβάτες, φεύγοντας μακριά από τη βία και τη σύγχυση του ναζισμού, αναζητούν καταφύγιο στην Αργεντινή και τη Βραζιλία ως τόπο εξορίας και ελπίδας, ό δρ. Μπ. αντιμετωπίζει σε μια παρτίδα σκακιού τον Μίρκο Τσέντοβιτς, τον σκοτεινό παγκόσμιο πρωταθλητή.
Ό συγγραφέας αναπτύσσει με μεγαλειώδη τρόπο το θέμα του πνευματικού εγκλεισμού πού δεν μπορεί να βρει διέξοδο παρά στην τρέλα. Ό δρ. Μπ., πριν ταξιδέψει, υπέστη από τούς ναζί μια ιδιαίτερη φυλάκιση σ’ ένα εντελώς άδειο δωμάτιο ξενοδοχείου, χωρίς τίποτα να μπορεί ν’ απασχολήσει ή να διασκεδάσει το μυαλό του, μέχρι πού ανακάλυψε ένα εγχειρίδιο με παρτίδες σκακιού πού άρχισε ν’ αποστηθίζει και να ξαναπαίζει από μνήμης. Έχοντας εξαντλήσει τις πηγές του βιβλίου, το μυαλό του τον οδήγησε σε παρτίδες με αντίπαλο τον εαυτό του κι έτσι άρχισε να υποβάλλεται σε μια σχιζοφρενική διάλυση πού επρόκειτο να αποβεί μοιραία.
Στο αφήγημα απεικονίζεται ή πάλη τού πνεύματος και της φαντασίας -χαρακτηριστικά του παλαιού κόσμου- ενάντια στον εσωτερικό δαίμονα και την πεισματική λογική της σύγχρονης βαρβαρότητας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΜΕΝΟΡΑ

locomotiva — Mon, 30 Mar 2020 07:26:10 +0000

H ΜΕΝΟΡΑ – TO ΘΑΜΜΕΝΟ ΚΗΡΟΠΗΓΙΟ πρωτοδημοσιεύτηκε στη Βιέννη το 1937, εποχή κατά την οποία το κυνηγητό των Εβραίων από τους ναζί έχει γιγαντωθεί. Το βιβλίο μάς επιτρέπει να εκτιμήσουμε με τον πιο ακριβή τρόπο τα χαρακτηριστικά του πλούσιου και σύνθετου ταλέντου του συγγραφέα του, γιατί βρίσκουμε σε αυτό ταυτόχρονα τον αφηγητή, τον ιστορικό και τον στοχαστή. Αποτελεί μια θαυμάσια μεταφορά της αέναης περιπλάνησης του εβραϊκού λαού.
Η υπόθεσή του εμπνέεται από τον εβραϊκό θρύλο της επτάφωτης λυχνίας. Διηγείται την περιπέτεια της μενορά στο Ναό του Σολομώντα, την αρπαγή της από τον Τίτο, την κλοπή της στη Ρώμη από τους Βανδάλους και την ανάκτησή της από τους στρατιώτες του Ιουστινιανού με τον στρατηγό Βελισάριο.
Ένα αγόρι, νεαρός Εβραίος, αυτόπτης μάρτυρας της λεηλασίας της Ρώμης το 455 και της κλοπής της λυχνίας, έζησε ώς τα βαθιά γεράματα και πήγε στο Βυζάντιο για να πάρει πίσω από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό την ιερή μενορά.
Με βάση την ιστορία της, ο Τσβάιχ δημιουργεί ένα δυνατό δράμα, με υπέροχες αναφορές στην παρηκμασμένη Ρώμη, στο οποίο ο εβραϊκός θρύλος γίνεται μυθιστορηματικός χωρίς να χάνει τη συμβολική του δύναμη: τον αιώνιο πόνο και την αιώνια ελπίδα του εβραϊκού λαού.
Η έκδοση συνοδεύεται από ένα επίμετρο του Π.Κ. Τσούκα με παραθέματα επιστολών του Τσβάιχ μέσα σε τρεις δεκαετίες, σχετικά με τον εβραϊσμό, την εβραϊκή παράδοση και τον σιωνισμό, με τον οποίο ο συγγραφέας διαφωνούσε σε πολλά. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο)

“Κι έτσι προσεύχονταν οι Εβραίοι της Ρώμης, κάθε βράδυ ώς αργά τη νύχτα, όλες εκείνες τις σκοτεινές και επικίνδυνες μέρες της λεηλασίας. Γιατί τί άλλο μπορεί να κάνει ο δίκαιος μέσα σ’ έναν άδικο και σκληρό κόσμο όπου πάντα νικά η βία, παρά να γυρίσει την πλάτη του στη γη και να στραφεί στον Θεό; Χρόνια και χρόνια έτσι γινόταν. Άλλοτε από τα νότια, άλλοτε από τα ανατολικά ή τα δυτικά, έρχονταν οι ξανθοί κι οι μελαμψοί, οι ξένοι, όλοι τους άρπαγες. Δεν πρόφταινε να πέσει η μία λαίλαπα, έπεφτε πάνω τους άλλη. Απ’ άκρη σ’ άκρη στην οικουμένη πολεμούσαν οι άθεοι και δεν άφηναν ήσυχους τους πιστούς του Θεού. Έτσι είχαν πάρει την Ιερουσαλήμ, έτσι τη Βαβυλώνα και την Αλεξάνδρεια τώρα ήταν η σειρά της Ρώμης. Όπου έψαχναν γαλήνη, βασίλευε η ταραχή. Όπου γύρευαν την ειρήνη, χτυπούσε ο πόλεμος. Δεν υπήρχε τρόπος να ξεφύγουν από τη μοίρα τους. […]
Όπως στη Ρώμη δεν επιτρεπόταν στους Εβραίους να μένουν παρά μόνο στην άλλη όχθη του ποταμού, έτσι και οι Εβραίοι του Βυζαντίου ήταν αποκλεισμένοι στο Πέραν, στην άλλη μεριά του Κεράτιου. Κι εδώ, όπως παντού, το χώρια κι απόμερα ήταν η μοίρα τους, μαζί και το μυστικό τους όμως, που τους γλίτωνε και τους βοηθούσε ν’ αντέχουν στο πέρασμα του χρόνου.” (Απόσπασμα από το βιβλίο)

ΧΑΪΝΡΙΧ ΚΛΑΪΣΤ

locomotiva — Sun, 17 Nov 2019 07:33:40 +0000

“Βάστα, βάστα σαν το θόλο
Όταν κάθε του πέτρα είν’ έτοιμη να πέσει.
Πρόσφερε το μέτωπό σου σαν την κορφή του θόλου
Στων Θεών τους κεραυνούς και κραύγασε: χτυπάτε!
Κι άσε να σε συγκλονίζουν
Όσο μια πνοή ζωής στο νεανικό σου στήθος
Θα συγκρατεί πέτρες κι ασβέστια”

Η ΨΥΧΗ ΤΟΥ κατοικεί σε δυο κόσμους: στη φλογερή σφαίρα της φαντασίας και στην ψυχρή και θετική σφαίρα της ανάλυσης· γι’ αυτό διπλή είναι η τέχνη του και προσανατολίζεται προς τα δυο αντίθετα άκρα. Πολλοί μπερδεύουν το δραματουργό και τον αφηγητή Κλάιστ.
Στη πραγματικότητα οι δυο αυτές μορφές τέχνης εκφράζουν μιαν έκδηλη αντίθεση, τη διάσταση του εσωτερικού του Εγώ σ’ όλη της την έκταση. Ο δραματουργός Κλάιστ καταπιάνεται με πάθος με το θέμα του, του μεταδίδει όλον τον πυρετό που τον καίει· ο αφηγητής Κλάιστ πασκίζει να κρύψει το ενδιαφέρον που αισθάνεται για το ίδιο το αφήγημά του, προσπαθεί να βγάλει τον εαυτό του απ’ τη μέση και μένει στην πάντα, γιατί φοβάται μην ξεφύγει μια πνοή απ’ τα χείλη του και μεταδοθεί στο έργο του.
Πάντα η τέχνη του Κλάιστ επιζητεί το υπερθετικό… (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)