CARLO GOLDONI – Locomotiva★Cooperativa https://locomotiva-cooperativa.org βιβλίο | καφέ | bar Mon, 13 Sep 2021 12:48:09 +0000 el hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.1.9 187551228 ΘΕΑΤΡΟ #41 ΛΟΚΑΝΤΙΕΡΑ https://locomotiva-cooperativa.org/product/theatro-41-lokantiera/ Sun, 17 Nov 2019 07:30:25 +0000 https://locomotiva-cooperativa.org/product/%ce%b8%ce%b5%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%bf-41-%ce%bb%ce%bf%ce%ba%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%b5%cf%81%ce%b1/ “Λοκάντα” είναι το ξενοδοχείο ύπνου και φαγητού, κάτι σαν τις δικιές μας “πανσιόν”. Σε μια τέτοια λοκάντα παίζεται η κωμωδία : σκηνικό που μας θυμίζει τη “Βαβυλωνία” του Βυζαντίου. Μόνο που εδώ το κύριο πρόσωπο είναι γυναίκα, η γεμάτη τσαχπινιά και χάρες Μιραντολίνα (τ’ όνομά της σημαίνει: ή “θαυμαστούτσικη”) και γύρω απ’ το πρόσωπό της πλέκεται όλη η δράση. Όλα σχεδόν τ’ ανδρικά πρόσωπα της κωμωδίας (Ιππότης, Μαρκήσιος, Κόμης, Φαβρίκης, Υπηρέτης του Ιππότη) μ’ αυτήν έχουν να κάνουν, ενώ οι δυο θεατρίνες μπαίνουν για να διευκολύνουν τη δράση δίνουν την ευκαιρία οι δυο ερωτοχτυπημένοι άντρες ν’ απομακρυνθούν για λίγο από τη Λοκαντιέρα, για να της δοθεί ίσα – ίσα ο χρόνος να τυλίξει τον “κύριο Ιππότη”. Μόνο που αυτός ο “αγριάνθρωπος” έχει πέσει εκεί μέσα από ένα άλλο κόσμο, όπου, τον πρώτο λόγο έχει η ντομπροσύνη αρχικά, αλλά μετά τα σπαθιά και τα στιλέτα, στην πρώτη παρασπονδία. Ευτυχώς που η Λοκαντιέρα κατάφερε να βρεθεί προστατευμένη στη δύσκολη στιγμή (όχι βέβαια από τον “κηδεμόνα” της, τον άφραγκο Μαρκήσιο), κι έτσι το έργο δεν καταλήγει σ’ ερωτικό δράμα. […] (Από την έκδοση)

]]>
2040
ΘΕΑΤΡΟ #135 ΚΑΒΓΑΔΕΣ ΣΤΗΝ ΚΙΟΤΖΙΑ https://locomotiva-cooperativa.org/product/theatro-135-kaygades-stin-kiotza/ Sun, 17 Nov 2019 07:30:23 +0000 https://locomotiva-cooperativa.org/product/%ce%b8%ce%b5%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%bf-135-%ce%ba%ce%b1%cf%85%ce%b3%ce%b1%ce%b4%ce%b5%cf%83-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ba%ce%b9%ce%bf%cf%84%ce%b6%ce%b1/ Ο ΓΚΟΛΝΤΟΝΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΟΤΖΙΑ:
“Η Κιότζια είναι μια ωραία και πλούσια πόλη, 25 μίλια από τη Βε-νετία βρίσκεται κτισμένη πάνω στην ίδια λιμνοθάλασσα και είναι απομονωμένη, αλλά έγινε σχεδόν χερσόνησος χάρη σε μια ξύλινη πολύ μακριά γέφυρα, που τη συνδέει με την ξηρά. Η Κιότζια έχει έναν διοικητή, που έχει τον τίτλο του δημάρχου και ο οποίος κατάγεται πάντα από μία εκ των πρώτων οικογενειών των πατρικίων της Δη-μοκρατίας της Βενετίας από την οποία και εξαρτάται… Έχει ένα λι-μένα πολύ μεγάλο, άνετο και καλά οχυρωμένο. Υπάρχουν οι ευγενείς, η αστική τάξη και η τάξη των εμπόρων. Υπάρχουν άνθρωποι με αξία και άνθρωποι διακεκριμένοι. Γενικά είναι μια πόλη αξιοσέβαστη και δεν έχω την πρόθεση να μιλήσω σ’ αυτή την κωμωδία, παρά για τον λαϊκό κόσμο, που αποτελεί όπως είπα, τα 5/6 αυτού του μεγάλου πληθυσμού.
… Αυτοί οι καυγάδες είναι συνηθισμένοι στον λαουτζίκο και στην Κιότζια συχνότερα παρά αλλού γιατί στους 60.000 κατοίκους αυτής της πόλης υπάρχουν τουλάχιστον 50.000 φτωχοί- ή ταπεινής καταγωγής άνθρωποι, σχεδόν όλοι ψαράδες ή ναυτικοί”.

“Η Αναμόρφωση του θεάτρου από τον Γκολντόνι”:
Ο Κάρλο Γκολντόνι καλλιέργησε όλα τα θεατρικά είδη: κωμωδία, τραγωδία, ιλαροτραγωδία, δράμα, κωμική όπερα. Τη δόξα του όμως την οφείλει στην κωμωδία χαρακτήρων και στην πραγματική επανά-σταση που έφερε με αυτή στο ιταλικό θέατρο. Επανάσταση που έλαβε χώρο όχι μόνο στη σκηνή, αλλά στράφηκε και εναντίον της κοινωνίας της εποχής του.
Κατέλυσε το τυποποιημένο πνεύμα της commedia dell’ arte και δημιούργησε την κωμωδία χαρακτήρων. Στήριξε τα έργα του στην αστική τάξη, εξοστρακίζοντας από τη σκηνή την αριστοκρατία. Δεν είναι σατυρικός, είναι κωμωδιογράφος. Είναι ρεαλιστής, αλλά τα θέ-ματα του τα αποδίδει ποιητικά. [. . .] (Από την έκδοση)

]]>
2022
ΘΕΑΤΡΟ #143 ΜΟΛΙΕΡΟΣ https://locomotiva-cooperativa.org/product/theatro-143-o-molieros/ Sun, 17 Nov 2019 07:30:23 +0000 https://locomotiva-cooperativa.org/product/%ce%b8%ce%b5%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%bf-143-%ce%bf-%ce%bc%ce%bf%ce%bb%ce%b9%ce%b5%cf%81%ce%bf%cf%83/ Την Άνοιξη του 1751 ο Γκολντόνι αποφασίζει να ακολουθήσει το θίασο του Μέντεμπαχ που θα έδινε παραστάσεις για όλο το καλοκαίρι στο Τορίνο. Ήταν ήδη 44 χρόνων, κουρασμένος, άρρωστος και απογοητευμένος. Γράφει ο ίδιος: “Η συνεχής εργασία μου είχε καταστρέψει την υγεία. Αρρώστησα και μ’ αυτόν τον τρόπο πλήρωσα το σκληρό μόχθο που μου επέβαλε η μανία μου για τη συγγραφή όλο και περισσότερων νέων έργων. [. . .] Είχα γράψει και ανεβάσει δεκαέξι έργα μέσα σ’ ένα χρόνο, ο θιασάρχης δεν μου τα είχε ζητήσει, αλλά παρόλ’ αυτά το κέρδος του δεν ήταν αμελητέο. Κι εγώ τι απεκόμησα; Ούτε μια πεντάρα παραπάνω απ’ όσα είχαμε συμφωνήσει ως ετήσια αμοιβή μου”. (Από την έκδοση)

Ο Κάρλο Οσβάλντο Γκολντόνι γεννήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 1707 στη Βενετία. Ήταν γιος του Τζούλιο και της Μαργκερίτα Γκολντόνι. Στα “Απομνημονεύματά” του αναφέρει ότι ο πατέρας του ήταν γιατρός, αλλά οι πληροφορίες που έφθασαν από την εποχή εκείνη τον θέλουν ως αποθηκάριο με σχετική οικονομική άνεση.
Από μικρός ο Κάρλο Γκολντόνι ενδιαφέρθηκε για το θέατρο, παρά τις προσπάθειες του πατέρα του να του αλλάξει ενδιαφέροντα. Τα παιχνίδια του ήταν οι μαριονέτες και τα διαβάσματά του θεατρικά έργα. Το 1723 ο πατέρας του τον έστειλε σ’ ένα αυστηρό σχολείο στην Παβία, αυτός όμως αντί να ασχολείται με τα μαθήματά του διάβαζε ελληνικές και λατινικές κωμωδίες.
Την ίδια εποχή εμφανίζεται στα γράμματα με το ποίημα – λίβελλο “Ο Κολοσσός”, που λοιδορούσε τις κόρες των καλών οικογενειών της Παβίας. Προκλήθηκε σκάνδαλο και ο νεαρός Κάρλο αποβλήθηκε από το σχολείο κι εγκατέλειψε την πόλη το 1725 για να μετακομίσει στο Ούντινε και να εγγραφεί στη Νομική Σχολή. Αποφοίτησε έξι χρόνια αργότερα από τη Νομική της Μόντενα. Ενδιάμεσα δούλεψε ως δικαστικός υπάλληλος της Ενετικής Δημοκρατίας.
Η ζωή του αλλάζει το 1731 με το θάνατο του πατέρα του. Αποφασίζει να αφιερώσει περισσότερο χρόνο στο θέατρο. Το 1732 μια ερωτική περιπέτεια και οι δανειστές τους τον αναγκάζουν να φύγει από τη Βενετία και να μετακομίσει στο Μιλάνο. Εκεί γράφει την τραγωδία “Αμαλασούνθα”, που περνά απαρατήρητη. Συνέχισε το 1734 με τον “Βελισάριο”, που σημείωσε σχετική επιτυχία. Στη Βερόνα, ο θεατρικός ιμπρεσάριος Τζουζέπε Ιμέρ του δείχνει το δρόμο για την κωμωδία και του γνωρίζει τη μελλοντική του σύζυγο Νικολέτα Κόνιο.
Ο Γκολντόνι ανακαλύπτει την κωμική του φλέβα και συνειδητοποιεί ότι η αυτοσχεδιαστική “Κομέντια Ντελ’ Άρτε”, που τότε κυριαρχούσε ως θεατρικό είδος, χρειαζόταν ανανέωση. Εμπνευσμένος από τους ζωντανούς χαρακτήρες του Μολιέρου, γράφει και παρουσιάζει το 1738 την πρώτη πραγματική κωμωδία του με τίτλο “Ο άνθρωπος του Κόσμου”. Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του στην ιταλική χερσόνησο γνωρίζεται με τον κωμικό και ιμπρεσάριο Αγκοστίνο Μεντεμπάκ, ο οποίος τον πείθει να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στο θέατρο.
Κουρασμένος από την έντονη διαμάχη του με τον θεατρικό συγγραφέα Κάρλο Γκότσι, που κυριαρχούσε τότε στο θεατρικό στερέωμα, ο Γκολντόνι εγκαταλείπει τη Βενετία το 1761 και εγκαθίστανται στο Παρίσι μέχρι το τέλος της ζωής του (6 Φεβρουαρίου 1793).
Στην αυλή του Λουδοβίκου του 16ου έγραψε πολλά έργα του στα γαλλικά και τα περίφημα απομνημονεύματά του με τον μακρόσυρτο τίτλο “Αναμνήσεις που θα χρησιμεύσουν στην ιστορία της ζωής μου και στην ιστορία του θεάτρου μου”, από τα οποία αντλούμε πολλές πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του. Οι κωμωδίες του Γκολντόνι γνώρισαν μεγάλη επιτυχία στη Γαλλία και ο Λουδοβίκος του έδωσε μια τιμητική σύνταξη στα γεράματά του. Η Γαλλική Επανάσταση του την έκοψε, για να την επαναφέρει η Εθνοσυνέλευση μία μέρα μετά το θάνατό του, αναγνωρίζοντας την αξία του.
Ο Κάρλο Γκολντόνι αναμόρφωσε την κωμωδία κι έστρεψε το μυθογραφικό ενδιαφέρον στην καθημερινότητα της εποχής του. Από τους τυποποιημένους χαρακτήρες της “Κομέντια Ντελ’ Άρτε” (Αρλεκίνος, Πανταλόνε, Ντοτόρος κ.ά.) και τις μάσκες πέρασε στα εξατομικευμένα πρόσωπα και από τον αυτοσχεδιασμό στην πλοκή και τους ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Οι ήρωές του είναι ζωντανοί, απρόβλεπτοι και διασκεδαστικοί. Ιδιαίτερα επιτυχείς είναι οι γυναικείοι

]]>
2025
ΘΕΑΤΡΟ #145 Η ΤΡΙΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΘΕΡΙΣΜΟΥ https://locomotiva-cooperativa.org/product/theatro-145-i-trilogia-toy-paratherismoy/ Sun, 17 Nov 2019 07:30:23 +0000 https://locomotiva-cooperativa.org/product/%ce%b8%ce%b5%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%bf-145-%ce%b7-%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%b8%ce%b5%cf%81%ce%b9%cf%83%ce%bc%ce%bf%cf%85/ 2026 ΘΕΑΤΡΟ #116 Η ΒΕΝΤΑΛΙΑ https://locomotiva-cooperativa.org/product/theatro-116-i-ventalia/ Sun, 17 Nov 2019 07:30:20 +0000 https://locomotiva-cooperativa.org/product/%ce%b8%ce%b5%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%bf-116-%ce%b7-%ce%b2%ce%b5%ce%bd%cf%84%ce%b1%ce%bb%ce%b9%ce%b1/ “ΚΑΡΛΟ ΓΚΟΛΝΤΟΝΙ, Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ”:
Το 1745, μετά από παραγγελία του ηθοποιού Αντόνιο Σάκι, γράφει την κωμωδία “Ο Υπηρέτης δύο Αφεντάδων” που παίχτηκε με μεγάλη επιτυχία. Διακόπτει τη συνεργασία του με το θίασο του Ίμερ και συνεργάζεται από το 1748 με το θίασο του Μέντεμπακ. Στο τέλος του καρναβαλιού της ίδιας χρονιάς ανεβαίνει με μεγάλη επιτυχία “Το τίμιο κορίτσι”, το πρώτο έργο του Γκολντόνι που είναι ολοκληρωτικά γραμμένο στη Βενετσιάνικη διάλεκτο: η γκολντονική “αναμόρφωση” του παλιού ιταλικού θεάτρου βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Ο Γκολντόνι κατακτά σιγά- σιγά τη θέση που του αξίζει στο βενετσιάνικο θέατρο. Όμως με τις πρώτες επιτυχίες αρχίζουν και οι πρώτες επιθέσεις στο συγγραφέα και στην “αναμόρφωση” που επιχειρεί. Οι αντίπαλοι του είναι οι θεατρικοί κύκλοι της πόλης που ενοχλούνται από την επιτυχία του νέου θιάσου καθώς και οι θορυβημένοι κλασικίζοντες λόγιοι που τον κατηγορούν γιατί δεν σέβεται τους αριστοτελικούς κανόνες των “τριών ενοτήτων”. Όλοι αυτοί συσπειρώνονται γύρω από έναν ασήμαντο συγγραφέα τον Αβά Πιέτρο Κιάρι. Οι Βενετσιάνοι χωρίζονται σε “Γκολντονιστές” και “Κιαριστές” και η διαμάχη γίνεται δραματική στα χρόνια που ακολουθούν, εξαιτίας της ολοένα μεγαλύτερης επιτυχίας της γκολντονικής “αναμόρφωσης”. Από το 1749 έως το 1751 γράφει μερικά από τα καλύτερά του έργα: “Η καλή σύζυγος”, “Ο ιππότης και η κυρία”, “Ο οικογενειάρχης”, “Ο Βενετσιάνος δικηγόρος”, “Η οικογένεια του παλαιοπώλη”, “Η τυχερή κληρονόμος”, “Το καφενείο”, “Οι επιτήδειες γυναίκες”, “Ο ψεύτης”, “Η Παμέλα”, “Ο χαρτοπαίχτης”, “Ο αληθινός φίλος”, “Η συνετή κυρία”, “Η άστατη γυναίκα”, “Οι φλυαρίες γυναικών”. Η εξοντωτική αυτή περίοδος προκαλεί στο Γκολντόνι κρίσεις νευρασθένειας και επιδεινώνονται οι σχέσεις του με τον Μέντεμπακ, που αρνείται να ανταμείψει τον υπεράνθρωπο κόπο του συγγραφέα του και του απαγορεύει να εκδώσει τα έργα του. Επιπλέον έχει να αντιμετωπίσει την επαγγελματική και ερωτική αντιζηλία που ξεσπά ανάμεσα στην πρωταγωνί-στρια του θιάσου Τεοντόρα, γυναίκα του Μέντεμπακ και τη νέα σουμπρέτα Μαρλιάνι, γνωστή ως Λα Κοραλίνα. Την τελευταία περίοδο της συνεργασίας του με τον Μέντεμπακ, 1752-53, παίζονται ανάμεσα σ’ άλλα τα έργα του: “Η ερωτευμένη υπηρέτρια”, “Η υπάκουη κόρη” και η περίφημη “Λοκαντιέρα”, από τους κορυφαίους σταθμούς στην εξέλιξη της γκολντονικής δραματουργίας. Στη “Λοκαντιέρα” πρωταγωνιστεί η Μαρλιάνι και θριαμβεύει, ενώ οι κρίσεις ζηλοτυπίας της Τεοντόρα Μέντεμπακ φτάνουν στο αποκορύφωμά τους.
Τον Οκτώβρη του 1753 εγκαινιάζει τη συνεργασία του με το Θέατρο Σαν Λούκα. Αναγκάζεται να στραφεί σε έργα θεαματικά, με εξωτικό χρώμα, που ήταν της μόδας εκείνη την εποχή, ολότελα ανάξια της ωριμότητας που με τόσο κόπο είχε κατακτήσει, μόνο και μόνο για την οικονομική επιτυχία του θεάτρου. […] (Από την έκδοση)

]]>
2015
ΘΕΑΤΡΟ #118 ΥΠΗΡΕΤΗΣ ΔΥΟ ΑΦΕΝΤΑΔΩΝ https://locomotiva-cooperativa.org/product/theatro-118-ypiretis-dyo-afentadon/ Sun, 17 Nov 2019 07:30:20 +0000 https://locomotiva-cooperativa.org/product/%ce%b8%ce%b5%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%bf-118-%cf%85%cf%80%ce%b7%cf%81%ce%b5%cf%84%ce%b7%cf%83-%ce%b4%cf%85%ce%bf-%ce%b1%cf%86%ce%b5%ce%bd%cf%84%ce%b1%ce%b4%cf%89%ce%bd/ 2017