Θρησκεία – Locomotiva★Cooperativa

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Ο ΑΚΑΡΝΑΝ

bookstore — Thu, 13 Oct 2022 13:59:33 +0000

«Εις τον τάραχον εκείνον των παθών μεταξύ παλαιοφιλοσόφων και νεοεπιστημόνων, μεταξύ σχολαστικών λογιότατων φανατικών και επιστημόνων και μαθηματικών άθεων μη νηστευόντων ανεβιβάσθη, καθώς λέγομεν, επί σκηνής τω 1793 νέον δράμα, του δε δράματος τούτου παρέχεται θύμα μάλλον ασυνεσίας ή φθόνου σχολαστικών ο φιλόσοφος -ως υπό των αυτού μαθητών ωνομάζετο- Χριστόδουλος ο εξ Ακαρνανίας», γράφει ο Μανουήλ Γεδεών (1851-1943), χρονογράφος του Οικουμενικού Πατριαρχείου και υπομνηματογράφος της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων.
Ο Γεδεών προσπαθεί να υποβαθμίσει το “νέον δράμα” παρουσιάζοντάς το ως μια περίπτωση ασύνετων και φθονερών σχολαστικών κατά ενός νεοτερικού φιλοσόφου, υποκρύπτοντας έτσι την παθιασμένη διαμάχη μεταξύ μιας σκοταδιστικής και ανελεύθερης Εκκλησίας, που κυρίως μετά τη Γαλλική Επανάσταση του 1789 σκληραίνει τη στάση της απέναντι σε καθετί το νεοτερικό, και ενός ελευθερόφρονα (“λιμπερτίνου”) διαφωτιστή, “μετακενωτή” των ιδεών της γαλλικής Εγκυκλοπαίδειας και εν συνεχεία ολικού αρνητή της χριστιανικής Εκκλησίας, τόσο ως μεταφυσικής όσο και ως καταπιεστικού θεσμού και μηχανισμού.
Αλλά και το “νέον δράμα” που “ανεβιβάσθη επί σκηνής τω 1793” δεν είναι απλώς μια δεύτερη ακραία ενέργεια της Εκκλησίας μετά την καθαίρεση από το ιερατικό αξίωμα του Μεθόδιου Ανθρακίτη το 1723. Εβδομήντα χρόνια μετά, ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός έχει αναπτυχτεί σημαντικά, η Εκκλησία έχει κατανοήσει σαφώς τους κινδύνους που διατρέχει η σχεδόν ανεμπόδιστη, μετά την Άλωση, εξουσία της στον πνευματικό και ευρύτερα τον κοινωνικό χώρο. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα και στην τρομερή, ένθεν κακείθεν, επιθετικότητα που χαρακτηρίζει τη σύγκρουση του 1793. Εν αντιθέσει προς τον ανυποχώρητο και “ρωμαλέο” Παμπλέκη, ο Ανθρακίτης οπισθοχώρησε μπροστά στη δύναμη του κατασταλτικού εκκλησιαστικού μηχανισμού και αποκαταστάθηκε το 1725.
Βέβαια, υπάρχει ένα βασικό κοινό χαρακτηριστικό ανάμεσα στον Ανθρακίτη και τον Χριστόδουλο: η προώθηση και η διδασκαλία της νεοτερικής φιλοσοφίας, των φυσικών επιστημών και των μαθηματικών. Απέναντι σ’ αυτά, η στάση της Εκκλησίας ήταν απολύτως αντιδραστική, γιατί ανέτρεπαν τον αριστοτελισμό, που καθιστούσε απρόσβλητη τη χριστιανική πίστη, μια και διατηρούσε το χωρισμό μεταξύ μιας ουράνιας (άφθαρτης) σφαίρας και ενός υποσελήνιου (φθαρτού) χώρου. Αυτός ο εκκλησιαστικός αριστοτελισμός κυριαρχούσε αδιάλειπτα και χωρίς αμφισβητήσεις από το 1454 που ο Μωάμεθ ο Πορθητής ενθρόνισε ως Οικουμενικό Πατριάρχη με το όνομα Γεννάδιος τον Γεώργιο Σχολάριο, σφοδρό πολέμιο του Γεωργίου Γεμιστού-Πλήθωνος […]. (Από την έκδοση)

Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΑΙΩΝΑ

bookstore — Mon, 14 Feb 2022 17:27:53 +0000

Το παρόν έργο αποτελεί μια εκτενή και περιεκτική έκθεση της ιστορίας της καθολικής και της προτεσταντικής θεολογίας στον 20ό αιώνα. Ο συγγραφέας εντρυφεί στις σπουδαιότερες εκφάνσεις, στα κρίσιμα θέματα και στα κυριότερα κείμενα αυτής της θεολογίας, σκιαγραφώντας έτσι το εξαιρετικά γοητευτικό φάσμα της θεολογικής σκέψης του αιώνα που μόλις τελείωσε. Συγχρόνως παρουσιάζει προσφυώς το πολιτιστικό και το κοινωνικό πλαίσιο αυτής της θεολογίας, το οποίο είναι κεφαλαιώδους σημασίας για τις μαρτυρίες της.
Το βιβλίο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μια επίμονη περιήγηση σε μια δραματική εποχή, που συγχρόνως αποτελεί έναν από τους πλέον ευαγγελικούς αιώνες στην ιστορία της χριστιανικής εκκλησίας, κατά τη διάρκεια του οποίου η θεολογία, βασισμένη στη λογική της ενσάρκωσης και της λύτρωσης, συναισθανόταν ολοένα και πιο επιτακτικό το χρέος της να προασπίσει και να υπηρετήσει το Humanum.
(ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ)

ΤΑ ΚΡΙΝΑ ΤΟΥ ΑΓΡΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΤΕΙΝΑ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ

bookstore — Mon, 28 Jun 2021 05:54:55 +0000

Τι μπορεί να διδαχθεί κανείς από τον φυσικό κόσμο και μάλιστα από τα λουλούδια και τα πουλιά, δηλαδή από τους κατά τον Κίρκεγκωρ “θεϊκά διορισμένους δασκάλους” των αγωνιώντων ανθρώπων; Οι τρεις “θεοσεβείς λόγοι” για Τα κρίνα του αγρού και τα πετεινά του ουρανού -κατά συνέπεια και το ευαγγελικό απόσπασμα στο οποίο αναφέρονται- δεν πρέπει να διαβαστούν ως ειδυλλιακό ποίημα που περιγράφει νοσταλγικά τη φύση και μας προτρέπει να επανασυνδεθούμε μαζί της, αλλά ως πρότυπο για την ανθρώπινη αγωγή. Απροϋπόθετη σιωπή, απροϋπόθετη υπακοή, απροϋπόθετη χαρά: ό, τι είναι φυσικό για τα λουλούδια και τα πουλιά είναι τέχνη για τον άνθρωπο. Οι άνθρωποι όμως δεν οφείλουν μόνο να τα μιμηθούν, αλλά και να επιλέξουν να διδαχθούν από αυτά τη σιωπή, την υπομονή και τη χαρά. Με άλλα λόγια, εμείς οι άνθρωποι μπορούμε και πρέπει να επιλέγουμε τον εαυτό μας, και με αυτόν τον τρόπο και μόνο να γινόμαστε τελικά ο εαυτός μας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΑΝΤΙΧΑΡΙΣΜΑ ΣΤΟΝ ΝΙΤΣΕ

bookstore — Mon, 28 Jun 2021 05:48:37 +0000

Ο Νίτσε έφυγε νωρίς. Δεν πρόλαβε να δει γονιμοποιημένη την προφητική του οργή, καρποφόρο τον ρεαλισμό των διορατικών του διαγνώσεων. “Πολύ πρώιμος πρόδρομος μιας πολύ όψιμης άνοιξης”. Ευδιάκριτη δεν είναι ακόμα ούτε και η άνοιξη, όμως οι πρόδρομοι πληθύνονται – τα σημάδια ότι κυοφορούνται επιγνώσεις εκρηκτικής δυναμικής ξεμυτίζουν ασταμάτητα στον παγετώνα τριών αιώνων κυριαρχίας του Διαφωτισμού-μηδενισμού.
Συνεχιστές της νιτσεϊκής επαναστατικής διαύγασης του “ενός, ουτινός εστι χρεία”, καθένας με διαφορετικό απόθεμα ωριμότητας, σίγουρα ο Ντοστογιέφσκι, ο Χάιντεγγερ, ο Σαρτρ, ο Αλμπέρ Καμύ, ο Βίτκενστάιν, ο Βλαδίμηρος Λόσσκυ, ο Τ. Σ. Έλιοτ, ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, η Φλάννερυ Ο’Κόννορ. “Με κυνισμό και αθωότητα”. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ

bookstore — Fri, 07 May 2021 17:33:35 +0000

“Γνώση τη λεν κι αυτή! Ποιος θα τολμήσει / το πράγμα να το πει με το όνομά του; Οι λίγοι που γνώρισαν κάτι τι απ’ αυτά, / που ήταν μωροί και την καρδιά τους δε φίμωσαν, / μα σκέψη κι αίσθημα στον όχλο φανέρωσαν, / πέθαναν πάντα στο σταυρό και στη φωτιά”, λέει ο Φάουστ του Γκαίτε.
Ένας από αυτούς ήταν και ο Χριστός. Γνήσιος επαναστάτης που θυσιάστηκε στον αγώνα των φτωχών ενάντια στην εξουσία των πολιτικά και οικονομικά κυρίαρχων.
Αυτόν τον δρόμο και αυτό το όραμα ενός καλύτερου κόσμου στην πράξη και όχι στο επέκεινα πρεσβεύει και ο Μαρξισμός, ο οποίος το τεκμηρίωσε επιστημονικά στη βάση των αντιθέσεων της κυρίαρχης τάξης πραγμάτων.
Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει μια μηχανιστική, ντετερμινιστή ριζοσπαστική αλλαγή δίχως την παρέμβαση του υποκειμενικού παράγοντα.
Και η επαναστατική συνείδηση αυτού του παράγοντα, πέρα από το Είναι του, καθορίζεται σε διαλεκτική σχέση με αυτό, σε μεγάλο βαθμό και από την πίστη και την οντολογική ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον.
Αυτήν την πίστη μπορεί να εμφυσήσει ο πρώιμος επαναστατικός χριστιανισμός. Όμως, στην πορεία του εκτράπηκε από αυτό το επαναστατικό του όραμα και οι επίσημοι φορείς του, όπως άλλωστε και τα περισσότερα κομμουνιστικά κόμματα, μετατράπηκαν σε ιεραρχικούς, γραφειοκρατικούς μηχανισμούς στήριξης των κρατικών εξουσιών.
Είναι μέσα από τα συντρίμμια αυτής της παράλληλης αρνητικής, από ένα σημείο και μετά, πορείας που χριστιανοί και κομμουνιστές καλούνται να αναζητήσουν και να εφαρμόσουν το κοινό, αρχικό επαναστατικό τους όραμα. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΑΝΘΟΔΕΣΜΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

bookstore — Fri, 30 Apr 2021 20:36:28 +0000

Η Μεγάλη Εβδομάδα συμπυκνώνει όλο σχεδόν τον χριστιανισμό. Συγκλονιστικά γεγονότα, πρόσωπα και κείμενα συνωστίζονται στις μέρες της. Τούτο το μικρό βιβλίο σχολιάζει κάποια ελάχιστα από τον ανεξάντλητο πλούτο της, χωρίς φιλοδοξίες συστηματικότητας ή πρωτοτυπίας, με μόνη επιθυμία να μην απευθύνεται αποκλειστικά στους πιστούς, αλλά σε όλους, τους εντός και τους εκτός, τους εγγύς και τους μακράν. Μια μικρή ανθοδέσμη είναι το βιβλίο, με ανθύλλια, fioretti. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΣΗΜΕΡΑ;

bookstore — Wed, 14 Apr 2021 11:49:34 +0000

Στα δυο δοκίμια που απαρτίζουν το ανά χείρας βιβλίο ο συγγραφέας επιχειρεί κατ’ αρχάς μια συνοπτική έκθεση της σύγχρονης θεολογίας, των προβλημάτων και των στόχων της, καθώς και των σημαντικότερων τάσεών της όπως παρουσιάζονται σε αυτόν ως εμπλεκόμενο και συμμετέχοντα στο θεολογικό γίγνεσθαι. Δεν αποπειράται να παράσχει μια απλή αντικειμενική έκθεση, διότι έχει συνείδηση ότι όποιος ομιλεί ως σύγχρονος θεολόγος για τη σύγχρονη θεολογία ομιλεί πάντοτε υποκειμενικά και ως άμεσα εμπλεκόμενος.
Επιπλέον εκθέτει με σαφήνεια την αναγκαιότητα και τις δυσχέρειες της επικαιροποίησης της θεολογίας, με τις οποίες έχουν να αντιπαλέψουν όλοι οι θεολόγοι, ιδίως οι θεολόγοι στους σύγχρονους καιρούς.
Η σύγχρονη θεολογία δεν είναι μόνο κατά χρονολογική έννοια θεολογία του παρόντος: πρέπει να είναι σύγχρονη και σύμφωνα με τη θεολογική έννοια του “καιρού”. Το “παρόν”, η επίκαιρη “παρουσία”, είναι ένα διαρκές αίτημα και ένα ενδοϊστορικά πάντοτε εκκρεμές ζητούμενο της χριστιανικής θεολογίας, επειδή τούτη είναι ο αναστοχασμός μιας ιστορικής και όχι μιας μυστικιστικής πίστης, θέλοντας η θεολογία να ομιλήσει περί θεού στο όνομα του Χριστού, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορική ανάμνηση και τις μαρτυρίες που την παραδίδουν. Οφείλει να “επικαιροποιήσει” τη θεμελιώδη ιστορική ανάμνηση του Χριστού, για να ερμηνεύσει υπό το φως της το παρόν και να αποκαλύψει το μέλλον που εμπεριέχεται σε εκείνο το ιστορικό παρελθόν. Όσο μπορεί αυτή η ιστορική πίστη να καταστήσει προσιτό το μέλλον του παρελθόντος τόσο θα είναι ζωντανή και ο θεολογικός της αναστοχασμός θα έχει σημασία. Εάν τούτο δεν είναι πλέον δυνατό, τότε η ιστορική ανάμνηση του Χριστού πέφτει θύμα της ιστορικής απόστασης και ο θεολογικός προσανατολισμός του παρόντος μεταβιβάζεται σε άλλους. Η “επικαιροποίηση” της ιστορικής μνήμης του Χριστού και της παράδοσης του Ευαγγελίου του είναι συνεπώς μια ζωτική αποστολή της χριστιανικής θεολογίας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ

bookstore — Wed, 03 Feb 2021 15:31:57 +0000

Όλα για το τίποτα, είπε ο Εκκλησιαστής. Όλα είν’ ανώφελα, όλα για το τίποτα.
Μία είναι η μοίρα των ανθρώπων, δίκαιων και άδικων, φτωχών και πλούσιων, δούλων και ελεύθερων: ο θάνατος. Τα καλά θα χαθούν. Οι προσπάθειες θ’ αποτύχουν. Τα όνειρα θ’ αποδειχτούνε χίμαιρες. Μα οι έγνοιες δε θα κοπάσουν.
Ο Εκκλησιαστής παραμένει ένα αίνιγμα. Την ίδια στιγμή που χαρακτηρίζεται ως το σκοτεινότερο κείμενο της παγκόσμιας λογοτεχνίας, ο Εκκλησιαστής περιγράφεται και σαν ένας φιλοσοφικός ύμνος στη χαρά. Ίσως γιατί τόλμησε να βυθιστεί πέρα ως πέρα στο σκοτάδι της ματαιότητας, για να βρει ένα πράγμα αληθινά φωτεινό.
Η χαρά του κόπου. Αυτό είναι το μερτικό του ανθρώπου, το μόνο πράγμα που αξίζει στις μετρημένες μέρες της ζωής του. Μα οι έγνοιες δε θα κοπάσουν.
Ανώφελο κι αυτό,
ανεμοκυνηγητό.
Ο Εκκλησιαστής γράφτηκε κατά πάσα πιθανότητα τον 3ο αιώνα π.Χ. Περιλαμβάνεται στην εβραϊκή Βίβλο και τη χριστιανική Παλαιά Διαθήκη. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ

bookstore — Fri, 08 Jan 2021 16:57:51 +0000

Στο βιβλίο αυτό, ο Μαξ Τσάρλσγουορθ παρουσιάζει την ιστορία της φιλοσοφίας της θρησκείας ως ένα σπουδαίο επίτευγμα του δυτικού πολιτισμού. Η ιστορία που αφηγείται ξεκινά από την ελληνική Αρχαιότητα, με την αυτονόμηση της σφαίρας του ορθού λόγου και τη γέννηση της φιλοσοφίας, και φτάνει μέχρι τα πιο πρόσφατα ρεύματα του 20ού αιώνα.
Ο συγγραφέας επιχειρεί να οργανώσει την ύλη του σε πέντε βασικούς τύπους – σε πέντε θεμελιώδεις φιλοσοφικές προσεγγίσεις της θρησκευτικής σφαίρας. Στο πλαίσιο της πρώτης προσέγγισης, στην οποία κυριαρχεί η πλατωνική παράδοση, ο φιλοσοφικός λόγος εκτοπίζει την παραδοσιακή θρησκεία και η φιλοσοφία αξιώνει στην ουσία να γίνει η ίδια θρησκεία.
Στο πλαίσιο της δεύτερης προσέγγισης, στην οποία δεσπόζει η μορφή του Θωμά Ακυινάτη, ο ρόλος της φιλοσοφίας είναι υπερασπιστικός και ερμηνευτικός: η φιλοσοφία αναλαμβάνει να προασπίσει μέσω του λόγου την πίστη απέναντι στους αμφισβητίες της.
Στο πλαίσιο της τρίτης προσέγγισης, με προεξάρχοντα εκπρόσωπο τον Ιμμάνουελ Καντ, ο θεωρητικός λόγος κρίνεται ανίκανος να μιλήσει με εγκυρότητα για τα θέματα της θρησκείας, για τα οποία αρμόδια αναγορεύεται η πίστη και ο πρακτικός λόγος.
Στις δύο τελευταίες ενότητες, ο συγγραφέας επικεντρώνεται σε δύο σύγχρονες φιλοσοφικές προσεγγίσεις του θρησκευτικού πεδίου: τη “γλωσσανάλυση”, με κύριο εκφραστή τον Βίττγκενσταϊν, όπου η έμφαση δίνεται στη μελέτη της θρησκευτικής γλώσσας, και στον “μεταμοντερνισμό”, όπου μέσω της διαδικασίας της αποδόμησης η φιλοσοφία αναλαμβάνει να αποκαθάρει τον εαυτό της από τις σιωπηρές μεταφυσικές προκαταλήψεις της. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

locomotiva — Sun, 17 Nov 2019 07:32:42 +0000

Στη σύντομη ιστορία της δυτικής σκέψης παρουσιάζονται οι σημαντικότερες ιδέες Δυτικών διανοητών, που αναπτύχθηκαν στη διάρκεια της εξέλιξης της ανθρωπότητας.
Ο Stephen Trombley αναλύει τη ζωή και το έργο των σπουδαιότερων διανοητών.
Η αφήγηση ξεκινάει από τους φιλοσόφους της Κλασικής Αρχαιότητας και καταλήγει στους σύγχρονους στοχαστές. Εξετάζονται: οι χριστιανοί σχολαστικοί θεολόγοι του Μεσαίωνα οι μεγάλοι φιλόσοφοι του Διαφωτισμού οι Γερμανοί ιδεαλιστές από τον Καντ στον Χέγκελ οι ωφελιμιστές Μπένθαμ και Μιλ ο Περς, ο Τζέιμς και οι Αμερικανοί πραγματιστές οι αναλυτικοί φιλόσοφοι Ράσελ, Μουρ και Βιτγκενστάιν ο Σοσίρ και οι στρουκτουραλιστές ο Μπαρτ, ο Φουκό και οι μεταστρουκτουραλιστές και, τέλος, οι τέσσερις στοχαστές που διαμόρφωσαν τον σύγχρονο κόσμο μας: ο φυσιοδίφης Κάρολος Δαρβίνος με τη θεωρία της εξέλιξης ο φιλόσοφος, ιστορικός και πολιτικός θεωρητικός Καρλ Μαρξ ο Ζίγκμουντ Φρόυντ, ο πατέρας της ψυχανάλυσης και ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, ιδρυτής της μετανευτώνιας φυσικής.
Ένα απόσταγμα της ιστορίας της διανόησης που καλύπτει δυόμισι χιλιετίες. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)