ΕΚΤΟΣ ΓΡΑΜΜΗΣ – Locomotiva★Cooperativa

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ

bookstore — Sat, 22 Jan 2022 23:48:47 +0000

Τον Νοέμβριο του 1977, από το βήμα του περίφημου συνεδρίου για την εξουσία και την αντιπολίτευση στις μετεπαναστατικές κοινωνίες που διοργάνωσε στη Βενετία η ιταλική κομμουνιστική εφημερίδα “Il Manifesto”, ο Αλτουσέρ αναφωνεί «Επιτέλους, η κρίση του μαρξισμού!». Μια φράση που ηχεί ακόμη αδιανόητη στα αφτιά ενός ορθόδοξου, σοβιετικού μαρξισμού, αλλά που για τον Αλτουσέρ σηματοδοτεί την επείγουσα ανάγκη να έρθει στην επιφάνεια ακριβώς το ιστορικό γεγονός της κρίσης αυτής ώστε να αναζητηθούν οι θεωρητικές και πολιτικές της αιτίες. Να αναζητηθούν στις πολιτικές πρακτικές, την οργανωτική συγκρότηση και τη στρατηγική των κυρίαρχων κομμουνιστικών κομμάτων σε Ανατολή και Δύση· να αναζητηθούν όμως και στο ίδιο το σώμα των μειζόνων μαρξικών κειμένων, στις απουσίες και τις δυναμικές τους, ταυτόχρονα θεμελιώδεις αλλά και σε όψεις τους αντιφατικές.
Τα κείμενα του τόμου αυτού συγκροτούν το βασικό σώμα των δημόσιων παρεμβάσεων του Αλτουσέρ για την κρίση του μαρξισμού, ορίζοντας την προβληματική της όπως την ανέδειξε ο ίδιος τη διετία 1976-78. Πρόκειται για κείμενα που προκάλεσαν έκτοτε σημαντική πολιτική και θεωρητική αντιπαράθεση με διακύβευμα τη φύση του μαρξισμού και τη στρατηγική του κομμουνιστικού κινήματος. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΜΥΗΣΗ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΗ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥΣ

locomotiva — Mon, 30 Mar 2020 07:25:59 +0000

Το 1975, σε μια έντονα πολιτική στιγμή του έργου του, ο Λουί Αλτουσέρ επιχείρησε να συντάξει ένα εγχειρίδιο φιλοσοφίας προσιτό για όλες και όλους. Από αυτή την απόπειρα προέκυψε, ανάμεσα στο 1977 και το 1978, η τελική εκδοχή του κειμένου που εκδόθηκε στη Γαλλία το 2014, αρκετά χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα του, με τον τίτλο “Μύηση στη φιλοσοφία γιο τους μη φιλοσόφους”, συντελώντας αποφασιστικά σε μια νέα ανάγνωση της θεωρητικής συνεισφοράς του Αλτουσέρ.
Η Μύηση δεν επιδιώκει απλώς να προσφέρει άλλη μια δίοδο πρόσβασης στη φιλοσοφία, εν είδει εκλαΐκευσης. Αντιθέτως, στόχο έχει ακριβώς να αποκαθηλώσει τη φιλοσοφία από το υπερκόσμιο βάθρο της, καταδεικνύοντας ότΙ τα διακυβεύματά της δεν αφορούν κάποιον μακρινό ουρανό ιδεών προσβάσιμο μονάχα σε «επαΐοντες» αλλά την καθημερινότητα όλων μας, και υπενθυμίζοντας πως κάθε άνθρωπος είναι περισσότερο ή λιγότερο φιλόσοφος.
Στις σελίδες της, ο Αλτουσέρ φωτίζει τη διηνεκή πάλη που δεν σταματά να διαιρεί και να ορίζει τη φιλοσοφία, επαναφέροντας διαρκώς το ερώτημα της σχέσης μαρξισμού και φιλοσοφίας, και σκιαγραφεί την πρόκληση διαμόρφωσης μιας νέας φιλοσοφικής πρακτικής, που θα αλλάζει τους κανόνες και τα ερωτήματα της (κυρίαρχης, ιδεαλιστικής) φιλοσοφίας και θα συμβάλλει στους αγώνες των κυριαρχούμενων τάξεων για την απελευθέρωσή τους. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΤΟ ΥΠΟΓΕΙΟ ΡΕΥΜΑ ΤΟΥ ΥΛΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

locomotiva — Sun, 17 Nov 2019 07:33:25 +0000

“Βρέχει.
Ας είναι λοιπόν αυτό το βιβλίο καταρχάς ένα βιβλίο για την απλή βροχή.
Ο Μαλμπράνς αναρωτιόταν “γιατί βρέχει στη θάλασσα, τις δημοσιές και τις αμμουδιές” αφού, ενώ τούτο το ουρανόσταλτο νερό ποτίζει αλλού τις καλλιέργειες (και αυτό είναι έξοχο), δεν προσθέτει τίποτα στο νερό της θάλασσας ή χάνεται στους δρόμους και τις παραλίες.
Δεν αναφέρομαι σε αυτή τη βροχή, θεόσταλτη ή μη θεόσταλτη.
Τουναντίον, αυτό το βιβλίο αφορά μια άλλη βροχή, αφορά ένα βαθύ θέμα που διατρέχει ολόκληρη την ιστορία της φιλοσοφίας, το οποίο πολεμήθηκε και απωθήθηκε ευθύς μόλις διατυπώθηκε: τη “βροχή” (Λουκρήτιος) των α-τόμων του Επίκουρου που πέφτουν παράλληλα στο κενό, τη “βροχή” της παραλληλίας των άπειρων κατηγορημάτων στον Σπινόζα, και πολλούς άλλους ακόμα, τον Μακιαβέλλι, τον Χομπς, τον Ρουσσώ, τον Μαρξ, τον Χάιντεγκερ επίσης, και τον Ντερριντά.”

Πώς δημιουργούνται νέες δομές, νέοι “κόσμοι”; Αποτελεί η δημιουργία τους ομαλή μετεξέλιξη κάποιων προηγούμενων ή το αστάθμητο αποτέλεσμα της συνάντησης διαφορετικών στοιχείων με ανεξάρτητη μεταξύ τους ιστορία; Ποιες συνέπειες έχει για τον μαρξισμό και τη φιλοσοφία η αποδοχή της μίας ή της άλλης θέσης; Μπορούμε να κάνουμε λόγο για ενιαία μαρξική φιλοσοφία ή οφείλουμε να αναζητήσουμε μια νέα πρακτική της φιλοσοφίας για τον μαρξισμό;
Ο Αλτουσέρ, μετά την ήττα του θεωρητικού και πολιτικού του αγώνα ενάντια στην απαλοιφή της έννοιας της δικτατορίας του προλεταριάτου από το πρόγραμμα του ΓΚΚ κι έπειτα από την προσωπική του τραγωδία, επιχειρεί να βρει καταφύγιο στην αγκαλιά των μεγάλων φιλοσόφων. Εκεί, σε στιγμές από το έργο του Επίκουρου, του Λουκρήτιου, του Μακιαβέλλι, του Σπινόζα, του Χομπς, του Ρουσσώ και κυρίως του Μαρξ, θα επιχειρήσει να ανασυνθέσει το “υπόγειο ρεύμα” ενός υλισμού της συνάντησης, του αστάθμητου και της ενδεχομενικότητας, σε οριστική ρήξη με κάθε ιδεαλισμό της τελεολογίας.
Σε αυτή την πρωτότυπη έκδοση περιλαμβάνονται τέσσερα κείμενα του Λουί Αλτουσέρ που γράφτηκαν από το 1982 έως το 1986. Πρόκειται για τα κείμενα που θεωρήθηκαν κατεξοχήν προγραμματικά της “φιλοσοφίας της συνάντησης”, σημαδεύοντας ανεξίτηλα την πρόσληψή της και τροφοδοτώντας καίριες θεωρητικές αντιπαραθέσεις γύρω από το ύστερο έργο του Γάλλου φιλοσόφου. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΟΙ ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΟΙ ΣΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ

locomotiva — Sun, 17 Nov 2019 07:32:04 +0000

Ποια η σχέση μιας θεωρίας της μετάβασης με την επαναστατική στρατηγική; Ποιες είναι οι βασικές αρχές μιας τέτοιας θεωρίας και πώς σχετίζεται αυτή με τη μελέτη των πρώτων χρόνων της σοβιετικής επανάστασης; Συνδέεται ουσιωδώς με τη Νέα Οικονομική Πολιτική (ΝΕΠ) ή η τελευταία αποτέλεσε απλώς μια αναγκαστική παρένθεση πριν από τη σοσιαλιστική οικοδόμηση όπως πολλοί ισχυρίζονται;
Για περισσότερο από έναν αιώνα το ζήτημα της σοσιαλιστικής μετάβασης αποτελεί τη λυδία λίθο της πρακτικής και της θεωρίας του μαρξισμού. Ο Ρομπέρ Λινάρ συμβάλλει σημαντικά σε αυτήν την κατεύθυνση, καθώς με το παρόν κείμενό του, γραμμένο το 1966, επιχειρεί, βασιζόμενος σε μείζονες παρεμβάσεις του Λένιν (αλλά και του Μπουχάριν) καθώς και στη σκιαγράφηση και την ανάλυση των ταξικών σχέσεων της περιόδου 1921-1929, να προσδιορίσει εκ νέου τη ΝΕΠ ως μορφή της δικτατορίας του προλεταριάτου με ορίζοντα τον κομμουνισμό. Με βάση αυτήν τη “συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης”, θέτει επιτακτικά το αίτημα για τη διαμόρφωση μιας μαρξιστικής θεωρίας της μετάβασης. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο ΑΡΧΙΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΝΤΑΡΤΕΣ

locomotiva — Sun, 17 Nov 2019 07:31:34 +0000

Στο βιβλίο αυτό θα διαπιστώσει ο αναγνώστης έναν ύμνο, όπως θα νομίσει, για τον Άρη Βελουχιώτη που όμως δεν είναι ύμνος, είναι καταγραφή γεγονότων που αφορούν όχι μόνο τον ύψιστο αυτόν αγωνιστή και πατριώτη, αλλά όλους εκείνους οι οποίοι στάθηκαν αποφασιστικά δίπλα του, ένοπλοι στην ίδια χρονική περίοδο που κατά την οποία οι λεγόμενες κεφαλές του Έθνους, οι πολιτικές ιδίως, αλλά και οι στρατιωτικές αποδείχθηκαν ανάξιες.
Άλλοι, την περίοδο εκείνη που κατείχετο η χώρα από ξένα στρατεύματα (1941-1944), ήσαν υποχρεωμένοι να δράσουν, εγείροντας ενωμένο το Έθνος, και τελείως άλλοι αναπάντεχοι τολμήσανε όχι μόνο να γίνουν κήρυκες και θιασώτες της ελευθερίας, αλλά και με έργα να προκαλέσουν την οργή των “νικητών” και ηττημένων.
Αναφέρεται το βιβλίο σε μία περίοδο που ο ιστορικός του μέλλοντος θα διαπιστώσει και θα θαυμάσει τη θέληση ενός λαού για Ελευθερία, που περιφρονώντας τους μέχρι εκείνη τη στιγμή ανάξιους ηγέτες του, δημιούργησε με τον αποφασιστικό αγώνα του, φωτιά, θυσία, καρτερία, μεγαλείο και αδελφοσύνη. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΜΑΡΞ

locomotiva — Sun, 17 Nov 2019 07:31:08 +0000

Ποια είναι η θέση του Κεφαλαίου στην οικονομική θεωρία; Αποτελεί ο μαρξισμός προέκταση της εργασιακής θεωρίας της αξίας του Ρικάρντο ή βασίζεται σε μια “αλλαγή παραδείγματος”; Σε τι συνίσταται η επιστημονικότητα της μαρξικής θεωρίας και πάνω σε ποιες προϋποθέσεις μπορεί να συγκροτηθεί μια σύγχρονη ανάγνωση του Μαρξ;
Στο ανά χείρας δοκίμιο ο Ισαάκ Ιλίτς Ρούμπιν αναλύει τις βασικές έννοιες της μαρξικής θεωρίας ως το αποτέλεσμα μιας δομής σχέσεων παραγωγής, όπου το χρήμα δεν αποτελεί ένα απλό μέσο αντιπραγματισμού/ανταλλαγής αλλά το στοιχείο συγκρότησης της κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας. Το έργο του Σοβιετικού θεωρητικού αποτελεί καθοριστικό σημείο αναφοράς για όλες τις σύγχρονες αναγνώσεις του Κεφαλαίου του Μαρξ, εγκαινιάζοντας μια νέα πρόσληψη του μαρξικού έργου, επιστημονική και όχι ιστορικιστική, και αναδεικνύοντας την έννοια της αξιακής μορφής σε ακρογωνιαίο λίθο της μαρξικής θεωρίας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΑΡΞ

locomotiva — Sun, 17 Nov 2019 07:29:04 +0000

Το “Για τον Μαρξ” σηματοδοτεί τη στιγμή της ορμητικής εισόδου του Λουί Αλτουσέρ στο προσκήνιο του μαρξισμού και της φιλοσοφίας. Μέσα από τις σελίδες του παρουσιάζεται ένα πραγματικό εργαστήρι σκέψης και συγχρόνως ένα εγχείρημα ριζικής αναθεμελίωσης του μαρξισμού. Ο Αλτουσέρ υποστηρίζει ότι ο Μαρξ θεμελίωσε μια νέα επιστήμη, τον ιστορικό υλισμό, ερχόμενος σε ρήξη τόσο με την αστική ιδεολογία όσο και με το δικό του θεωρητικό παρελθόν, στο οποίο δέσποζε η έννοια και η προβληματική της αλλοτρίωσης. Παρουσιάζει τις θεμελιώδεις διαφορές της διαλεκτικής του Μαρξ με τη διαλεκτική του Χέγκελ, ορίζει τη σημασία του θεωρητικού αντιανθρωπισμού και ξεδιπλώνει τις αρχές που διέπουν τη μαρξιστική ανάλυση του κοινωνικού όλου, δίνοντας έμφαση στον επικαθορισμό. Ανατρέχει στις παρεμβάσεις του Λένιν και του Μάο για να καταδείξει τη σημασία των εννοιών της αντίφασης και της συγκυρίας για μια πολιτική πρακτική με ορίζοντα τον κομμουνισμό. Σκιαγραφεί μια νέα σύλληψη και θεωρία της ιδεολογίας, σε ρήξη με κάθε τελεολογική θεώρηση που θα εκλάμβανε τον κομμουνισμό ως ένα άλλο όνομα του τέλους της ιστορίας.
Πενήντα χρόνια μετά την πρώτη έκδοσή του στη Γαλλία, το “Για τον Μαρξ” μπορεί και σήμερα να συμβάλει σε ένα νέο ξεκίνημα εκείνης της θεωρίας και εκείνης της πρακτικής που θα επιχειρήσουν να θέσουν εκ νέου το αίτημα της ανατροπής του καπιταλισμού και το ερώτημα για έναν άλλον κοινωνικό ορίζοντα απελευθέρωσης και χειραφέτησης. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

locomotiva — Sun, 17 Nov 2019 07:29:01 +0000

Τι ήταν η Πολιτιστική Επανάσταση που αναστάτωσε την Κίνα επί μία δεκαετία και γιατί εξακολουθεί να συγκεντρώνει τα βέλη της αστικής ιδεολογίας; Πώς επαναστατικοποίησε τις σχέσεις παραγωγής και ανέτρεψε την κυριαρχία των «ειδημόνων»; Ποιος ο ρόλος των νέων μορφών οργάνωσης που ανέδειξε και πώς τροποποίησε την παραδοσιακή αντίληψη για τη δικτατορία του προλεταριάτου; Μπορεί η εμπειρία της να συμβάλει στην ανασύνθεση των όρων μιας επαναστατικής απόπειρας σήμερα;
Λίγους μήνες μετά το ξέσπασμα της Πολιτιστικής Επανάστασης το 1966, δημοσιεύεται ανυπόγραφο το μικρό αυτό κείμενο. Ενώ στην ΕΣΣΔ τα χαρακτηριστικά του κρατικού καπιταλισμού βαθαίνουν, ο Λουί Αλτουσέρ σπεύδει να υποστηρίξει τη μεγάλη εξέγερση των λαϊκών μαζών στην Κίνα ως πνεύμονα αναζωογόνησης της μαρξιστικής θεωρίας και της πολιτικής στρατηγικής του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος ως το σημάδι εκείνο που μας υπενθυμίζει ότι ο κομμουνισμός είναι το άλλο όνομα της τάσης προς την αυτοδιακυβέρνηση των μαζών. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)